‘Florida’-toestanden dreigen bij verkiezingen

De rechterlijk uitspraak dat het LPF-bestuur onrechtmatig gekozen is, stort niet alleen de Lijst Pim Fortuyn in de zoveelste crisis. Hiermee wordt de hele democratische orde bij de komende verkiezingen op het spel gezet. Op en na 22 januari dreigen ‘Florida-toestanden’. De wild-west-praktijken zijn nu al begonnen.

 We leven in een bezeten wereld. En wij weten het. Aldus Johan Huizinga in 1935. Alle dingen die eens vast en heilig schenen waren volgens hem wankel geworden: waarheid en menselijkheid, rede en recht. Zijn analyse van het lijden van zijn tijd kunnen we goeddeels overnemen voor het Nederland anno 2002.

Met een verschil: nu gooit een rechter olie op het vuur van de veenbrand van onvrede en frustratie die eerst Pim Fortuyn opleverde, daarna zijn moordenaar de trekker deed overhalen, en nu Marijnissen de wind in de zeilen geeft. De rechter geeft nu namelijk zelf carte blanche aan wie ook maar binnen de LPF die daar zin in heeft om zich het snelst tot het enige legitiem gekozen bestuur te laten uitroepen. Naast het te verwachten hoger beroep van het huidige onrechtmatig verklaarde bestuur zullen nieuwe processen volgen. De kans is dan groot dat de verkiezingslijst LPF na de verkiezingen ongeldig verklaard zal worden omdat die door het verkeerde bestuur is ingediend. Dat kan leiden tot het ongeldig verklaren van de hele verkiezingen. Tel uit je winst. ‘Florida’ in Nederland.

LPF-leider Herben mag spreken van een ‘hinderlijke formaliteit’, in werkelijkheid is de chaos nu reeds uitgebroken als gevolg van het vonnis van kortgedingrechter mr. J.P.G. Poell. De rechter gaf de eisende LPF-leden gelijk in hun eis dat het bestuur niet meer als bestuur mag optreden door procedurele onvolkomenheden. Verworpen werd het beroep op de billijkheid en redelijkheid en de goede trouw op de vergadering 19 oktober waar het huidige bestuur door de overgrote meerderheid van de kleine duizend aanwezige leden werd gekozen.

Rechter Poell deed meer. Omdat er nu geen bestuur meer is dat een vergadering kan uitroepen, machtigde hij tevens 10 procent van de leden tot het bijeenroepen van een algemene vergadering. Hiermee nam hij een beslissing waarom door de eisers helemaal niet was gevraagd in het kort geding. OF dit kan, dat mogen de juristen uitmaken. Waar het om gaat is dat de rechter hiermee de verkiezingen in gevaar brengt, en daarmee de democratische orde.

Want wat is er sinds de uitspraak van donderdagmiddag op gang gekomen? Een race tussen diverse leden, zoals de huidige bestuursleden, de afgezette fractieleden Wijnschenk en De Jong en misschien ook al oud-bestuurslid Dost, om de circa 380 volmachten van leden (10%) bijeen te krijgen en als eerste een algemene ledenvergadering uit te roepen, om zichzelf tot legitiem bestuur te laten kiezen. En vervolgens een eigen kieslijst te presenteren. Donderdagavond en –nacht reden al auto’s door het land om die volmachten op te halen bij leden.

We kunnen de komende werken dus nog leuke televisie zien, als tijdens al die ‘algemene’ ledenvergaderingen (in theorie maximaal 10 of elf) de aanhangers van de tegenstanders ook op komen draven om te voorkomen dat bijvoorbeeld Maas of Wijnschenk e tutti quanti gekozen worden. Dat kunnen werkelijk wild-west taferelen worden.

We kunnen hier allemaal om lachen. De LPF is in chaos geboren en heeft er alles aan gedaan om ook weer in chaos ten onder te gaan. Met doodstraf-Nawijn als laatste die een steentje bijdraagt om ook de resterende sympathie om zeep te helpen. Want bijna de helft van de Nederlanders mag voor de doodstraf zijn, het zou mij ernstig verbazen als zij ook daadwerkelijk in een land willen leven waar die toegepast wordt. Vanuit de partij heb ik geen enkel steun-signaal opgevangen. En onder die paar honderd kandidaten die zich hebben aangemeld om op de lijst te komen en waarvan ik er een groot aantal moest testen op hun algemene kennis, ben ik niemand tegengekomen die uit zich zelf begon te juichen over de invoering van de doodstraf.

Maar wat zo leerzaam was aan die test van zovele kandidaten was de blijvend grote opwinding en ambitie onder al diegenen die de fakkel van Fortuyn brandende willen houden. Een deel van hen mag lijden aan die ‘zelfvergroting’ waarover Bas Heijne vaak spreekt als typering van het gemoed van de huidige Nederlander. Maar naast deze megalomane mensen die door hun emotie elk zelfinzicht en gevoel voor verhoudingen hebben verloren, staat een hele groep jonge, gedreven en zeer intelligente aspirant-politici die in de voetsporen van Fortuyn, Van Mierlo en Wiegel willen treden.

Wat nu niet door moord of interne vetes en ego-strijd tussen allerlei machtswellustelingen wordt bewerkstelligdd, wordt door de rechter bevorderd: chaos en wild-westpraktijken. Want stel dat Wijnschenk en Heinsbroek er in slagen als eersten tot nieuw bestuur te worden gekozen, en direct daarop een kieslijst indienen, dan zullen de verliezers dit juridisch aanvechten. De uitspraak van donderdag kan in hoger beroep nietig worden verklaard. Het resultaat kan zijn dat betwiste LPF-kieslijst alsnog ongeldig verklaard wordt, en daarmee de hele verkiezingen van 22 januari. Dit niet ondenkbare scenario houdt in dat een onjuiste rechterlijke uitspraak omwille van een vormfout het functioneren van de democratie tot een farce maakt. De kans dat we hiermee bestuurlijk voor een hele tijd worden lamgelegd is levensgroot aanwezig.

Het succes waarmee Pim Fortuyn krachten heeft losgemaakt in de samenleving duidt er vooral hoe zwak en moreel aangetast het politieke bestel al was geworden. De beslissing van Balkenende en Zalm om na Fortuyns dood de onvrede te kanaliseren door de LPF op te nemen in de regering was een juiste beslissing. In plaats van het aan de LPF zelf over te laten om te bezien of zij uit haar eigen puinhopen nog een tweede kans waard is, grijpt de rechter nu in om de partij die zijn administratie en partijdemocratie inmiddels op orde had via de uitspraak ‘dat strikte toepassing van wet en statuten geboden is’ opnieuw in chaos onder te dompelen. 

Het pandemonium dat we wellicht tegemoet kunnen zien op al die ledenvergaderingen mag vele Fortuyn-haters bevestigen in hun gelijk, maar de politiek-juridische gevolgen zijn niet te overzien. En de blijvende onvrede in het land, die zich nu keurig leek te verdelen over LPF en SP, zal een nieuwe bron van woede hebben. Naast het politieke establishment zal ook de rechterlijke macht onder vuur komen te liggen. Als naast het vertrouwen in ‘de politiek’ ook het vertrouwen in de rechterlijke macht als beschermheer van de democratische orde wegvalt, waar zullen de mensen dan nog op kunnen vertrouwen? Op het aantrekken van de slimste advocaten? Op hun eigen vuistkracht? Dan kan het nog lang duren voor het weer leuk wordt in Nederland.